Hastaların Birinci Basamak Taramalarına Olan İlgisinin Artırılması Konusunda Önerimiz

Esas: Sağlık ile ilgili Sağlık Bakanlığının sunduğu imkanlar ile düzenli tarama yaptıran bireyler, erken tanı almaları sayesinde hastalık maaliyet yükleri düşmektedir. Bu bağlamda bu bireyler sağlık bütçesine olumlu katkı sağlamakta aynı zamanda ülke sağlık sisteminin sunduğu erken tanı, tarama ve izlem sistemleri sayesinde daha büyük harcama kalemlerinin önüne geçilmektedir. Bu bağlamda rutin taramalarını yaptıran bireyler aynı zamanda ekonomi ve sağlık bütçesi üzerinde olumlu bir katkı sunmaktadır.

Mevcut durumun aksine geç evrede tanı konan hastaların ortaya çıkan komorbidite durumları ve ülke sağlık sistemine maaliyeti erken tanıya göre onlarca kat daha fazladır. Rutin kontrollerine gelmeyen, önemsemeyen bireyler sistem için daha maliyetli hala gelerek, tanı ile önlenebilir hastalıkların kontrolünün zor bir hale gelmesine neden olmaktadır. Bu yüzden sistemin sunduğu erken tanı, tarama ve izlem imkanlarını belirli periyotlar ile aksatmayan bireylerin teşvik edilmesi elzemdir. Sağlık Ekonomisinde de adaletin sağlanması için kontrolüne rutin gelen hasta ile rutini umursamayan hastanın sağlık ödemelerinin aynı olmaması gerektiğini düşünüyoruz.

Önerimiz: 35 Yaş üzeri 2 yıllık periyodik sağlık tarama programlarına katılan hastaların eczanelerde ödeyeceği ilaç tutarında %10 indirimli sunulması. Bu bilginin halk ile paylaşılarak 2 yılda bir taramalarına gelmeyen vatandaşların konu hakkında bilgilendirilerek taramalarının tamamlanması çağrısı da planlanmalıdır.

 

Bu minvalde %10 ‘luk teşviğin (%7+%3) dağılımının:
%7 Puanlık indirimin:

Tarama-izlem faaliyetlerine 2 yılda bir başvuru yapmış olmak.

%3 Puanlık indirimin:

Kadınlar için: Mamografi-Serviks-Koleraktal kanser taramalarından en az 2 sini yaptırmış olmak.
Erkekler için: Kolorektal kanser tarama testlerini yaptırmış olmak olmak.
 

Ülke örnekleri:
Almanya: 35 yaş üstü her 3 yılda bir genel check-up (kan basıncı, kolesterol, şeker gibi temel taramalar) ücretsiz olarak hak olarak sunulur. Kanser taramaları (meme, rahim ağzı vb.) da yaşa göre periyodik olarak yapılır. Sigorta şirketleri tarafından bu taramalar katılanlara sigorta primlerinde ekstra teşvikler verilir. Bu teşvikler yıllık100-300 € arasındadır.

Amerika Birleşik Devletleri: Çalışanlar için rutin muayene esaslarına uyanlara 50-600 $ arasında değişen nitelikte sigorta şirketlerinde teşvik verilir. Biometric screening (kan basıncı, kolesterol, BMI, kan şekeri) veya yıllık check-up’a katılınca prim indirimi (discount) alırsınız.

Singapur, Avustralya, İngiltere gibi birçok ülkede sigorta şirketleri düzenli taramalara katılımı ödüllendirir.

Sağlıkta erken tanı için rutin kontrollerine gelerek erken tanı alan hastanın eczane de ödeyeceği %10 indirimli tutar sağlık ekonomisi açısından bütçeye cüzi bir yük getirse de, kazanılan sağlık, erken ölümlerin engellenmesi, geç tanı ile ortaya çıkan maaliyet kısmını ortadan kaldıracaktır. Ulusal sağ kalım süresini artıracak , 2.3 Basamağa geç dönemde tanı alarak sık ziyaret eden hasta popülasyonunda azalışa neden olacaktır.


Daha sağlıklı bir toplum için uygulamanın değerlendirilmesi talebiyle.

MSc. Dr. Ahmet Bahadır UÇAR
AHEF Yönetim Kurulu Adına
AHEF Genel Başkan Yardımcısı
Tokat Aile Hekimleri Derneği Yk. Başkanı -Tokat Tabip Odası Genel Sekreteri
Sağlık Yönetimi Bölümü (Tezli ) – Aile Hekimi.

---